Ta strona wykorzystuje pliki cookies w celach statystycznych oraz w celu dostosowania serwisu do indywidualnych potrzeb os鏏 odwiedzaj帷ych.
Zmiany ustawie dotycz帷ych plik闚 cookie mo積a dokona w dowolnej chwili modyfikuj帷 ustawienia przegl康arki.
Korzystanie z naszej strony bez zmiany ustawie dotycz帷ych cookies oznacza, 瞠 b璠 one zapisane w pami璚i urz康zenia.
Zamknij
Dzisiaj jest 鈔oda, 22 listopada 2017

Kolejowa Toplista
Puls - nie jeste sam!


1_procent


opp



 Przeka Twój 1% dla naszego OPP - Program e-pity online do rozliczania PIT 2012



www.expresspaczka.pl
sebastian@expresspaczka.pl
Napisz do nas Galeria

Zako鎍zenie funkcjonowania kolei

Pierwszy kryzys na kolei szprotawskiej przyszed nied逝go po zako鎍zeniu I wojny 鈍iatowej (lata 1920-23; lata 1925-1930 to pi璚iolecie ponownej prosperity, cho nie osi庵ni皻o ju wyników sprzed wojny). Powa積ie zastanawiano si jednak nad sensem jej istnienia po raz pierwszy dopiero w po這wie lat 30-tych. Kolej przetrwa豉, z ograniczonym ruchem pasa瞠rskim, do ko鎍a okresu niemieckiego, tj. do pocz徠ków 1945 r. Istnieje pewne 廝ód這, wed逝g którego prawdopodobnie ok. roku 1937, spó趾a zosta豉 rozwi您ana a kolejka zosta豉 upa雟twowiona (informacja na niemieckoj瞛ycznej stronie po鈍i璚onej obrotowi wspó販zesnymi / kolekcjonerskimi i historycznymi akcjami spó貫k). Faktowi temu zaprzeczaj zarówno wszyscy polscy badacze kolejnictwa, jak równie procedura upa雟twowienia kolei przez PKP po 1945 r., prowadzona tak, jakby kolej by豉 przejmowana z r彗 prywatnych a nie od pa雟twowych kolei niemieckich.

Nie jest prawd, jakoby linia zosta豉 zlikwidowana wraz z przej軼iem w polskie r璚e. Nie tylko nie zosta豉 zlikwidowana, ale nawet je寮zi造 po niej rozk豉dowe poci庵i osobowe ! Lokalne wydanie rozk豉du jazdy PKP okr璕u pozna雟kiego przypisuje kolei szprotawskiej tabel numer  36. Jesieni 1945 (od 1 listopada) lini je盥zi jeden rozk豉dowy poci庵 osobowy dziennie. Ze stacji Zielonagóra (tak si wówczas pisa這 t nazw) wyje盥瘸 on o godz. 12:20, o godz. 13:56 by na stacji Szczypów (dzi Stypuów), a o godz. 14:40 przyje盥瘸 do Szprotawy. W drog powrotn ze Szprotawy poci庵 rusza o godz. 17:10 i przez Szczypów (godz. 17:56) przyje盥za o godz. 19:30 do Zielonej Góry. Po逝dniowy poci庵 Zielona Góra - Szprotawa skomunikowany by z poci庵iem z Poznania (wyjazd ze stolicy Wielkopolski o godz. 6:05, przyjazd do Zielonej Góry o 12:05). Nie wiemy na razie od kiedy by ten poci庵 w rozk豉dzie, ani jak d逝go si utrzyma. Pewne natomiast jest, 瞠 linia ani nie by豉 "kolejk dojazdow" (czyli lini w御kotorow), ani nie oznaczano jej wtedy jako "na razie nie kursuje" czy "linia na razie nieczynna". Warto równie w tym miejscu zaznaczy fakt, i na terenie ca貫j Dolno郵御kiej Dyrekcji PKP, w maju 1945 r. kursowa造 zaledwie 4 poci庵i pasa瞠rskie dziennie, we wrze郾iu - 127, a w 1946 r. - 160 poci庵ów pasa瞠rskich (za M. Jerczy雟ki, St. Koziarski, "150 lat kolei na 奸御ku", 1992, s. 122). Chocia linia "szprotawianki" nale瘸豉 (oprócz samej stacji Szprotawa) do dyrekcji pozna雟kiej PKP, to wobec braku takich danych z tego terenu, mo積a owe liczby z dyrekcji wroc豉wskiej przyj望 jako skal porównawcz. A 鈍iadcz one, 瞠 linia szprotawska, na której w tym okresie kursowa造 wszak瞠 DWA poci庵i pasa瞠rskie dziennie, z jednej strony nie by豉 na tyle zniszczona, aby nie mo積a by這 jej uruchomi, a z drugiej strony - z racji ilo軼i uruchomionych poci庵ów, byla przez ten pionierski okres, jedn z wa積iejszych linii w regionie !

Ten dowód, w postaci rozk豉du jazdy, potwierdza tylko liczne opowie軼i starszych mieszka鎍ów wsi po這穎nych wzd逝 kolejki, o poci庵ach pasa瞠rskich, którymi je盥穎no do Zielonej Góry, Ko簑chowa i 畝gania (do dwóch ostatnich niew徠pliwie z przesiadk w Stypu這wie) jeszcze kilka lat po wojnie. Przez badaczy przedmiotu relacje mieszka鎍ów wsi, nie zwi您anych bezpo鈔ednio z kolejnictwem, przekazywane po latach, budz spore w徠pliwo軼i i nie s uwa瘸ne za zbyt wiarygodne 廝ód這 wiedzy. Wi瘯sz warto嗆 ma rozmowa z kolejarzem - pionierem, Marianem Kapa陰, jak przeprowadzi貫m w lutym 2008 r. Otó pan Marian wspomina, 瞠 wprawdzie jego rejonem dzia豉nia by豉 linia do Poznania, ale pami皻a, 瞠 w trakcie swojej pracy na PKP, s造sza co o nieregularnych odjazdach poci庵ów pasa瞠rskich lini szprotawsk, cho generalnie linia ta by豉 lini towarow i na pewno nie funkcjonowa豉 zbyt d逝go. Trzeba te doda, 瞠 zarówno pan Marian, jak i inni rozmówcy, podkre郵aj, 瞠 sam fakt znalezienia si poci庵u relacji Zielona Góra - Szprotawa w rozk豉dzie jazdy, nie przesadza jeszcze na 100% tego, 瞠 w rzeczywisto軼i on je寮zi.  Jest to jednak, jak dot康, najmocniejszy dowód w dyskusji na temat ruchu pasa瞠rskiego na "szprotawiance" po wojnie i w tej chwili nale篡 raczej ewentualnie udowodni tez przeciwn (tzn. i z ró積ych wzgl璠ów nie zrealizowano przejazdów uwzgl璠nionych w urz璠owym rozk豉dzie jazdy), ni nie uznawa faktu funkcjonowania rozk豉dowych przewozów pasa瞠rskich na linii szprotawskiej w II po. 1945 r. Póki co, pami皻aj帷 o badawczej ostro積o軼i i mo磧iwo軼i pojawienia si nowych danych, uznajemy fakt uruchomienia przez PKP przewozów pasa瞠rskich na "szprotawiance" po II wojnie 鈍iatowej.

W rozk豉dach jazdy 1946/1947 i 1948/49 "szprotawianka" funkcjonuje ju jednak w豉郾ie jako "linia na razie nieczynna". W pierwszym z tych rozk豉dów jej przebieg wyznacza造 stacje: Zielona Góra Pó軟ocna, J璠rychów, Jerzmanów nad Ochl, Twardos豉w, Zebrzydów, Bronis豉w k. Ko., D瑿iczka, Wychów, Jadwi篡n Wie, Szczypów, Rogierzów (wg innego 廝ód豉 dzisiejsze Siecieborzyce s pod dat 28 lipca 1945 r. wymienione pod jeszcze inn nazw, jako Rokocin), Wituchów, Korytnica, Szprotawa.  Nosi豉 wówczas (1946/47) numer tabelaryczny rozk豉du jazdy 184. W drugim z nich (1948/49) mia豉 ju numer 323a i taki sam dopisek "linia na razie nieczynna", który, jak wida,  przetrwa zmian numeracji tabeli PKP. Brakowa這 w nim stacji J璠rzychów (J璠rychów), pozosta貫 nazwy stacji by造 ju natomiast zgodne z nazwami nam wspó販zesnymi. Dokumenty te stoj w sprzeczno軼i z informacjami podawanymi przez, bardzo sk康in康 dobry, portal www.kolej.one.pl, wed逝g którego stacja J璠rzychów mia豉 zosta zlikwidowana 24 lutego 1945 r. Z rozk豉dów jazdy znika ona dopiero od sezonu 1948/49 (i nie ma jej ju rzeczywi軼ie w kilku kolejnych rozk豉dach), w okresie 1946/47 funkcjonuje ona zupe軟ie normalnie, cho pod swoj pierwsz powojenn nazw J璠rychów. Wed逝g dokumentów archiwalnych uleg豉 ona zatem likwidacji dopiero w okresie mi璠zy 1947 a 1948 rokiem. Nie mo積a te zgodzi si z inn informacj podawan przez cytowany portal, o zamkni璚iu 01 kwietnia 1948 r. dla ruchu pasa瞠rskiego odcinka Zielona Góra - Stypuów. Wprawdzie ostatni informacj zapisan w dokumentach o  je盥膨cym szprotawiank poci庵u pasa瞠rskim posiadamy z listopada 1945 r., to jednak charakterystyka linii w rozk豉dach jazdy z lat 1946 - 1951 nie zmienia si, "linia jest na razie nieczynna", nic nie zmienia si w rozk豉dach jazdy w przeci庵u roku 1948 (oprócz przenumerowania tabel). Ma這 tego, podana przez portal data 01 stycznia 1955 r. jako dzie zamkni璚ia dla ruchu pasa瞠rskiego odcinka Stypuów - Szprotawa, jest juz zupe軟ie niezgodny z rozk豉dami jazdy PKP, z których linia znika, nawet w formie "linii na razie nieczynnej", ju w sezonie 1951/52. Informacje podawane przez portal s wprawdzie bliskie "wie軼i ludowej", czyli wspomnieniom zas造szanym od mieszka鎍ów wsi przez które przebiega豉 szprotawianka, ale absolutnie nie zgadzaj si z dokumentami i archiwaliami. Chyba, 瞠 na odcinku Szprotawa - Stypuów kursowa jaki sk豉d przewo膨cy pracowników, który nie podlega przewozom pasa瞠rskim PKP ? Maj帷 na uwadze powy窺ze zastrze瞠nia co do prawdziwo軼i danych umieszczanych na portalu www.kolej.one.pl nale篡 doda, i portal ten podaje jeszcze jedn dat, dzie 01 stycznia 1949 r., jako dat zamkni璚ia dla ruchu towarowego odcinka J璠rzychów - Szprotawa. Niestety, bior帷 pod uwag praktyk PKP, polegaj帷 na tym, 瞠 z zamykanych linii w pierwszej kolejno軼i znika transport osobowy, a dopiero po jakim czasie towarowy (lub towarowy w ogóle pozostawa) oraz wspomnienia mieszka鎍ów, informacja ta wydaje si absolutnie niewiarygodna.

Cztery lata pó幡iej, w Urz璠owym Rozk豉dzie Jazdy na sezon 1950/1951 linia ta nadal funkcjonuje, pod numerem 323a. Do tego roku jest ona opisywana urz璠owo jako zdatna do eksploatacji. W zimowym rozk豉dzie jazdy 1951/52 zmieniono numery tabel, numer 323 przydzielono linii Jarocin - Leszno, a numeru 323a w ogóle nie ma. Nie ma te w ogóle linii szprotawskiej (od tego czasu nie pojawia si nigdy wi璚ej). Jest to wa積e spostrze瞠nie. Skoro przy zmianie numerów tabel, tym razem (w przeciwie雟twie do zmian numeracji z roku 1948)  pomini皻o szprotawiank, czyli nie przydzielono jej nowego numeru, cho熲y i nawet z dopiskiem "na razie nieczynna" (tak jak to uczyniono poprzednio, w roku 1948), to powzi皻o wobec niej jak捷, inn ni wtedy,  powa積 decyzj, najprawdopodobniej uznano, i tym razem nie ma ju co liczy na 瘸dne remonty i przywrócenie na niej w najbli窺zych latach (a mo瞠 ju w ogóle) ruchu pasa瞠rskiego. W rozk豉dach 1949/50 i 1950/51 utrzymywano przydzielony jej w 1948 r. numer i drukowano tabel, by mo瞠 niejako "z rozp璠u". Zmianom numeracji w 1951 r. towarzyszy造 jednak, zapewne jakie g喚bsze, analizy, rozwa瘸no plany dalszej eksploatacji poszczególnych linii. Znikni璚ie z rozk豉du tabeli ze szprotawiank w豉郾ie w roku kolejnych zmian numeracji jest bardzo wa積 informacj i mówi niezwykle du穎. To kolejna "milowa" data w historii kolejki. Nale篡 bowiem przyj望, i nie w 1948, 1955 (daty za portalem www.koleje.one.pl oraz data poprzedniej zmiany numeracji, po której szprotawianka utrzyma豉 "swoj" tabel w nast瘼nych po zmianie rozk豉dach), ale w豉郾ie w ci庵u roku 1951 s逝瘺y PKP podj窸y (lub wdro篡造 podj皻 wcze郾iej) decyzj o nie uruchamianiu w bli瞠j okre郵onej przysz這軼i ruchu pasa瞠rskiego na szprotawiance. Decyzja ta nie musi oczywi軼ie mie wiele wspólnego z planami lub decyzjami fizycznej likwidacji linii jako takiej (rozebrania torów i infrastruktury). 

Istniej 廝ód豉 wskazuj帷e na rok 1955 jako dat graniczn, gdy rozebrano ju tory na odcinku J璠rzychów - Stypuów (m.in. portal www.kolej.one.pl podaje dat graniczn rozbiórki 01.01.1955)  a mi璠zy Stypu這wem a Szprotaw je寮zi造 jeszcze ostatnie poci庵i (wg tego portalu tory na tym odcinku rozebrano do 01 stycznia 1960 r.). Z przeprowadzonych rozmów z mieszka鎍ami uzyskano informacje, jakoby odcinek Stypuów - Szprotawa funkcjonowa  a do I po. lat 60-tych, pami皻ajmy jednak o tym, 瞠 kolejki szprotawskiej nie by這 w 瘸dnej formie (czynna, nieczynna, zawieszona itd.) i na 瘸dnym odcinku ju w pasa瞠rskim rozk豉dzie jazdy PKP 1951/52, nie pojawi豉 si ona z powrotem te i w nast瘼nych rozk豉dach pasa瞠rskich (np. 1956/1957). Powsta豉 ostatnio hipoteza, 瞠 by mo瞠 na tym odcinku je寮zi w tym okresie poci庵 nie podlegaj帷y regularnym przewozom PKP, sk豉d "fabryczny" przewo膨cy towary i pracowników (np. do mleczarni w Siecieborzycach) lub towarowy obs逝guj帷y rolników, którym w nie do ko鎍a formalny sposób ci rolnicy równiez zabierali si do Szprotawy lub Stypu這wa (i dalej ju normalnym poci庵iem PKP do 畝gania lub Ko簑chowa). Prawd natomiast jest, 瞠 jeszcze na planie miasta Zielonej Góry z po. lat 60-tych charakterystycznym pustym prostok帷ikiem oznaczono istnienie stacji Zielona Góra Pó軟ocna (d. Górne Miasto). Na tej stacji ko鎍zy豉 si na planie miasta 郵epa linia odchodz帷a od gównej stacji PKP. Nie ma jednak to 瘸dnego zwi您ku z tym co dzia這 sie wówczas na odcinku Szprotawa - Stypuów (o ile tylko co si tam jeszcze rzeczywi軼ie dzia這).

Odcinek miejski, przerobiony na bocznice przemys這we Zielonej Góry, funkcjonuje w zasadzie do dzi - co jaki czas przetaczany jest poci庵 towarowy (cysterna) do LWWG "Luksusowa" (d. Polmos), po jedynym, nadaj帷ym si jeszcze do u篡tkowania odcinku dawnej kolei szprotawskiej. Nie mo積a zatem, ponownie,  w pe軟i zgodzi si z informacjami zamieszczonymi na portalu www.kolej.one.pl, jakoby na odcinku Dworzec Szprotawski - J璠rzychów 01.01.2003 zamkni皻o ca趾owicie ruch towarowy a 01.05 2003 rozebrano lini. Do roku 2003 wagony towarowe mo積a by這 przetacza a do sk豉dnicy drewna na J璠rzychowie. I praktycznie do ko鎍a dzia豉lno軼i Zefamu (fabryka mebli), browaru, Polskiej We軟y takie krótkie sk豉dy towarowe tamt璠y je寮zi造.  W roku 2003 zerwano jednak wiadukty nad ul. Ko簑chowsk i ul. Now,  zaasfaltowano przejazd kolejowy w ci庵u Alei Zjednoczenia przy Centrali Rybnej i wy這穎no polbrukiem okolice dworca Górne Miasto (zbudowano parking dla marketu Netto). Od tej chwili torowiska kolei szprotawskiej, oprócz bocznicy do ruin fabryki Dekora i LWWG "Luksusowa", straci造 po陰czenie z czynnymi torowiskami oraz przesta造 tworzy jedn ca這嗆 na terenie miasta Zielona Góra, ale cysterny do fabryki wódek s jeszcze przetaczane. Ostatnim, który zgasi 鈍iat這, ju na pocz. kolejnego, XXI stulecia, okaza si odchodz帷y (kilka dni po zburzeniu wiaduktu nad ul. Ko簑chowsk) prezydent Zielonej Góry z ramienia SLD - Zygmunt Listowski. Nie mo積a wprawdzie tego porównywa z podpaleniem biblioteki aleksandryjskiej, ale metoda wej軼ia do historii podobna...

W ten sposób jako dwie graniczne daty, mo積a podawa rok 1897 i 2003, a wi璚 historia kolejki rozci庵ni皻a by豉 by a na... trzy stulecia. Inna sprawa, 瞠 ta historia wcale si przecie jeszcze nie sko鎍zy豉. Tworzymy j sami dalej...



Serwis powsta i funkcjonuje dzi瘯i 鈔odkom finansowym Gminy wiejskiej Zielona G鏎a