Ta strona wykorzystuje pliki cookies w celach statystycznych oraz w celu dostosowania serwisu do indywidualnych potrzeb os鏏 odwiedzaj帷ych.
Zmiany ustawie dotycz帷ych plik闚 cookie mo積a dokona w dowolnej chwili modyfikuj帷 ustawienia przegl康arki.
Korzystanie z naszej strony bez zmiany ustawie dotycz帷ych cookies oznacza, 瞠 b璠 one zapisane w pami璚i urz康zenia.
Zamknij
Dzisiaj jest 鈔oda, 22 listopada 2017

Kolejowa Toplista
Puls - nie jeste sam!


1_procent


opp



 Przeka Twój 1% dla naszego OPP - Program e-pity online do rozliczania PIT 2012



www.expresspaczka.pl
sebastian@expresspaczka.pl
Napisz do nas Galeria

Jarogniewice

           
 
Kilometra liczony od Dworca Szprotawskiego w Zielonej Górze: 16,0 km
Kilometra liczony od stacji w Szprotawie: 34,7 km
Nazwa niemiecka: Hartmannsdorf
Nazwy polskie: Twardos豉w (1945-48)
Ostatnia nazwa polska stacji: Jarogniewice
              Wie Jarogniewice jest w zasadzie ulicówk, rozci庵ni皻 równole積ikowo (wzd逝 osi wschód - zachód). Id帷a po逝dnikowo szosa Kie逍in - Radwanów, przecina t zabudow, prostopadle, na dwie cz窷ci: zachodni i wschodni. Pierwsza z nich, ci庵nie si w kierunku zachodnim, wzd逝 drogi na Jeleniów i Pierzwin (w obr瑿ie wsi jest ona asfaltowa, poza wsi ma charakter utwardzonej drogi le郾ej). Druga prowadzi wzd逝 traktu na Studzieniec, biegn帷ego pocz徠kowo w kierunku wschodnim a poza wsi - po逝dniowo - wschodnim. Tory kolei szprotawskiej bieg造 równolegle do szosy Kie逍in - Radwanów, na terenie wsi, w odleg這軼i oko這 150 do 230 m od szosy. Nie krzy穎wa造 si z ni. Przecina造 natomiast id帷 równole積ikowo wiejsk drog w zachodniej poówce Jarogniewic, a zatem na odcinku wiod帷ym do Jeleniowa.
              Stacja kolei szprotawskiej w Jarogniewicach (Hartmannsdorf) zajmowa豉, równoleg造 do szosy Kie逍in - Radwanów, plac na ty豉ch d. restauracji. Ma on ksztaJarogniewice. Miejsce gdzie w bok od drogi - osi wsi by豉 stacja kolejowa (trójk徠ny plac za grup). Widok wspó販zesny (XII 2004 r.). Fot. M. Bonis豉wski速 prostok徠a, jest lekko wyniesiony ponad teren, zmeliorowany (rowy naoko這). Jego rozszerzony wzgl璠em otoczenia kszta速 鈍iadczy o tym, i w obr瑿ie stacji bez problemu zmie軼i這 by si kilka nitek torów. Mimo, 瞠 jest on usytuowany praktycznie po 鈔odku wsi, wokó samego placu brak jest jakichkolwiek zabudowa. Wie jest ulicówk  o dosy zwartej zabudowie, z jedn tylko przerw – akurat na wysoko軼i dawnej stacji i przejazdu kolejowego (odcinek ok. 150 m bez gospodarstw i domów). W豉郾ie w tym miejscu plac stacyjny przylega (swym krótszym bokiem prostok徠a) do wiejskiej drogi, wzd逝 której wije si  zabudowa zachodniej cz窷ci Jarogniewic. W tym te miejscu odbija豉 brukowana ulica, id帷a dalej 鈔odkiem terenów kolejowych. Do dzi, zachowa si krótki, ok. 15-metrowy, odcinek s豉bo ju widocznego bruku. Jak twierdzi Towpik (1994) "w zwi您ku z oddaniem do u篡tku linii kolejowej, we wsi wybudowano barak spe軟iaj帷y funkcj stacji oraz bocznic kolejow i magazyn”. Niestety, w obr瑿ie placu nie odnaleziono, jak dot康, ani tych zabudowa, ani 瘸dnych 郵adów po nich.  Nie mniej lokalizacja w tym miejscu stacji kolejowej jest niekwestionowana.
             Jak wygl康a豉 ta stacja, czy i czym by zabudowany plac kolejowy ? Mieszka鎍y Jarogniewic powiesili w kruchcie swojego ko軼io豉 reprodukcj pocztówki z nadrukiem ...istadt N. – Schl. Bahnstation. Zgodnie z zamieszczonym podpisem (Bahnstation), twierdz i zdj璚ie przedstawia stacj kolejow w niemieckich jeszcze Jarogniewicach. Prezentowany obraz  jest  fragmentem 4-widokowej pocztówki, przedstawiaj帷ej rzeczywi軼ie obiekty wsi Hartmannsdorf (...istadt to ko鎍ówka dookre郵enia Hartmannsdorf Kr. Freistadt  N. - Schl., czyli Jarogniewice, powiat Ko簑chów na 奸御ku). Istnieje zreszt inna pocztówka wsi Hartmannsdorf, równie 4-widokowa, na której przedstawiono ten sam budynek, podpisuj帷 go jako "Albert Schulz Warenhaus", czyli "Dom towarowy Alberta Schulza" lub "Sklep wielobran穎wy Alberta Schulza" (co b璠zie pewnie bli窺ze prawdy) . W 2006 r. zlokalizowanoFragment niemieckiej mapy topograficznej okolic Jarogniewic z 1933 r. Po 鈔odku wida stacj kolejow, prawodpodobnie z jednym bocznym torem (mijanka) od strony szosy (z prawej). po這瞠nie tego budynku. Stoi on jako drugi na zachód od stacji, po pó軟ocnej (prawej) stronie wiejskiej drogi na Jeleniów. Niewiele si zmieni, 豉two go rozpozna. Nie by to jednak budynek stacji kolejowej Hartmansdorf. Domniemany "dworzec" stoi bowiem w pewnym oddaleniu od placu, na którym zlokalizowane by造 torowiska i rozjazdy, oddziela je od nich g喚boki rów, pas drzew i gospodarstwo rolne . Czy jest mo磧iwe aby pobudowano "dworzec" nie przy samych torach ? By mo瞠 tak, zak豉daj帷 i kolejka mia豉 bardzo lokalny, bliski mieszka鎍om charakter, "dworzec" móg nie sta przy samych torach a i tak ka盥y wiedzia gdzie go znale潭 i zd捫y za豉twi w nim co tam potrzebowa. W 瘸dnej z pozosta造ch wiosek na trasie kolei szprotawskiej jednak nie zastosowano takiego rozwi您ania. Ponadto Towpik pisze o nowopobudowanym baraku i magazynie. W trakcie przeprowadzonych w grudniu 2005 r. wywiadów w鈔ód mieszka鎍ów wsi, ci ostatni nie potwierdzali wersji o (specjalnie wybudowanym) magazynie, twierdzili natomiast, 瞠 jako takiego, typowego dworca nie by這. Mówili te o istnieniu 軼i郵e w obr瑿ie stacji kilku jej cz窷ci, z których jedn by豉 drewniana wiata, przypominaj帷a szop, a w niej 豉wki dla pasa瞠rów (czy瘺y chodzi這 o Towpikowy barak ?). Nic nie wspominali równie  o budynku, stoj帷ym gdzie z boku. Wspomnienia naocznych 鈍iadków potwierdzaj materia造 odnalezione w archiwach przez Marcina Zarzyckiego (raport z inwentaryzacji wykonanej przez przejmuj帷ych kolej szprotawsk na rzecz PKP kolejarzy polskich z 1945 r.).  Wed逝g tego miarodajnego raportu na przystanku osobowym (PO)  Twardos豉w (ówczesna polska nazwa Jarogniewic) sta parterowy budynek z ceg造 i muru pruskiego, o dwuspadowym dachu, krytym pap (powierzchnia 10,5 m2, zu篡cie 50%), mieszcz帷y kas biletow oraz  parterowy budynek drewniany, równie kryty pap (powierzchnia 8,1 m2, zu篡cie 40%), mieszcz帷y poczekalni (zapewne by to ów wspominany przez Towpika barak). Wiarygodno嗆 opowie軼i pionierów podnosi dodatkowo ostateczne potwierdzenie (dokonane dzi瘯i odkryciu przez M. Bonis豉wskiego w styczniu 2008 r. istnienia rozk豉du jazdy z listopada 1945 r.) ich informacji o rozk豉dowym poci庵u pasa瞠rskim je盥膨cym po wojnie lini szprotawsk, a której to informacji zaprzeczali wszyscy badacze i wszystkie 廝ód豉 pisane.
                   Drobn rozbie積o嗆, mi璠zy raportem z inwentaryzacji i wspomnieniami 鈍iadków, a publikacj Towpika, co do istnienia lub braku magazynu mo積a t逝maczy ró積ie. Magazyn móg zosta rozebrany mi璠zy rokiem 1911 a 1945 (szczególnie w dobie kryzysu kolejki w latach 30-tych), zniszczony w okresie wojny, mog豉 zosta zmieniona jego funkcja (np. z magazynu na, opisany w raporcie, budynek z kas, co w latach kryzysu, kiedy nie by ju potrzebny tak du篡 jak w pocz徠kowym okresie funkcjonowania kolei magazyn i szukano, zapewne, innego sposobu wykorzystania nie przynosz帷ej dochodów  powierzchni, jest mocno prawdopodobne) lub ludzie mogli nie kojarzy magazynu ze stacj, na której wed逝g nich powinna sta przede wszystkim kasa, poczekalnia lub po prostu - dworzec. Zwró熤y uwag na co innego: w 瘸dnym z tych 廝óde nie pojawia si budynek stacji, w ka盥ym natomiast jest mowa o baraku, przypominaj帷ym szop i/lub ma造m budynku  z ceg造 -  magazynie. Tymczasem odnalezion cha逝p (ów domniemany budynek A. Schulza) ci篹ko by這 by nazwa barakiem a jej po這瞠nie wskazuje na to, i nie budowano jej specjalnie jako stacji (wówczas pewnie postawiono j by przy torach). Zreszt obecny w豉軼iciel tego budynku, odnalaz za kominem napis "1914' oraz "R. Schultz". Oznacza這by to, 瞠 budynek powsta trzy lata po wybudowaniu kolei i zwi您any by z jakim R. Schultzem. Z kolej szprotawsk wspó逍racowa natomiast Albert Schultz, zapewne jego nast瘼ca. Zatem zwi您ki budynku z kolej musia造 zaistnie w jeszcze pó幡iejszym czasie. To oczywi軼ie dodatkowo wyklucza "dworcow" rol budynku rodziny Schultzów.
                    Ciekaw hipotez zaproponowa Miros豉w Dudar, wed逝g którego A. Schulz prowadzi w swoim domu agencj stacji. Jest to tym bardziej prawdopodobne, 瞠 jego dom na pocztówce okre郵ony jest jako "Warenhaus", czyli "Dom towarowy (sklep wielobran穎wy)". I o ile zapewne nazwa ta jest u篡ta sporo na wyrost, to z du膨 doz prawdopodobie雟twa mo積a przyj望, i Albert Schulz nie prowadzi zwyk貫go wiejskiego sklepu, ale rzeczywi軼ie wielobran穎wy punkt handlowy (b康 handlowo-us逝gowy), w ramach którego mog豉 mie軼i si równie i sprzeda np. biletów na przejazdy kolej szprotawsk. Osobna sprawa, to okres czasu, w którym taka agencja mog豉 dzia豉 ? Pami皻ajmy, 瞠 budynek powsta dopiero w 1914 r., a zwi您any z kolej Albert Schultz przej掖 interes jeszcze pó幡iej. W 1946 r. polscy kolejarze znale幢i kas biletow w ma造m budynku z ceg造 i muru pruskiego, bezpo鈔ednio w obr瑿ie stacji - czy瘺y agencja pad豉 "ofiar" oszcz璠no軼i w dobie kryzysu, kiedy to na pomieszczenia kasowe przerobiono cz窷 pustego od miesi璚y magazynu, z jednej strony wykorzystuj帷 w ko鎍u w ten sposób nieu篡tkowane pomieszczenia a z drugiej - generuj帷 dodatkowe oszcz璠no軼i na prowizji wyp豉canej dot康  agentowi za jego po鈔ednictwo w sprzeda篡 biletów ?). Przyjmuj帷 tez funkcjonowania agencji kolejowej u A. Schultza, nale篡 podkre郵i wszechstronny wp造w powstania kolei szprotawskiej na lokaln gospodark. Sprzeda biletów przez sie agencji, otwieranych przez miejscowych przedsi瑿iorców rozwija豉 te lokalne firmy i zwi瘯sza豉 ilo嗆 miejsc pracy. Kolej szprotawska aktywizowa豉 gospodark wsi zatem na wiele ró積ych sposobów, nie tylko poprzez przybli瞠nie rynków zbytu.
                   Ostatnie (wrzesie 2009 r.) odkrycie dokonane dzi瘯i otrzymanemu z Niemiec zdj璚iu wiaty stacyjnej z Wichowa (Weichau) uprawnia chyba do stwierdzenia, i jednym z zabudowa stacji w Jarogniewicach by豉 wiata, w po這wie drewniana, w po這wie z muru pruskiego. Jej otwarta cz窷 s逝篡豉 jako poczekalnia, a zamkni皻a...? W Wichowie ulokowano w zamkni皻ej cz窷ci wag towarow. Z zas造szanych plotek w Broniszowie, równie i tam mog豉 by waga w tej cz窷ci wiaty stacyjnej.  By豚y to ten mniejszy budynek, zinwentaryzowany przez polskich kolejarzy w 1945 roku, jako mieszcz帷y poczekalni (nie軼is這嗆 tkwi w tym, 瞠 opisali go jako drewniany, nie wspominaj帷 o cz窷ci z muru pruskiego). Obok powinien by murowany, parterowy budynek (barak ?), w którym kolejarze dostrzegli cz窷 z muru pruskiego - budynek mieszcz帷y kas biletow. Czy dodatkowo by tu gdzie jeszcze (w jakimkolwiek okresie) stacyjny magazyn ? Z ca陰 pewno軼i nie by這 murowanego dworca. Taki obraz by豚y zgodny z udowodnion ju niemal瞠 tez, 瞠 w co drugiej wsi by murowany dworzec (s御iednie z Jarogniewicami: od pó軟ocy Ochla i od po逝dnia  Radwanów) a w pozosta造ch - wiata i magazyn (le膨ce pomi璠zy nimi Jarogniewice i Broniszów). Istnieje szansa, i dalsze rozmowy z mieszka鎍ami, szczególnie mieszka鎍ami przedwojennymi, oraz analiza nieznanej jeszcze ikonografii, a mo瞠 dotarcie do starych planów (szczegó這wych map topograficznych), dokumentacji geodezyjnej i budowlanej pozwoli u軼i郵i te rozwa瘸nia, odnale潭 miejsce po magazynie, o którym wspomina Towpik i jego losy a po rozbiórk (np. zamiana funkcji z magazynu towarowego w budynek z kas biletow, na który natkn瘭i si w 1946 r. polscy kolejarze). Jedna z wersji lokuje go w miejscu gdzie dzi, przy dawnym brukowanym doje寮zie, znajduje si g喚boko wci皻e w teren, regularne oczko wodne  w kszta販ie kwadratu. Wed逝g tej wersji oczko (zag喚bienie) powsta這 po wybraniu fundamentów na których sta rozebrany barak lub magazyn kolejowy. Lokalizacja tego do逝 oraz jego niew徠pliwie nienaturalne pochodzenie, mog potwierdza tak tez. 
               Niemiecka mapa topograficzna z 1933 r. potwierdza nasze ustalenia: stacja znajdowa豉 si w opisywanym miejscu, od strony szosy (czyli od wschodu) by boczny tor mijanki (wzd逝 stacji sz造 dwa równoleg貫 tory), nie ma zaznaczonych 瘸dnych trwa造ch budynków w obr瑿ie stacji. Obszar stacji nie jest jednak zaznaczony zbyt wyra幡ie, zlewa si z t貫m symbol Bf lub Hp (nie wiadomo nawet zatem czy by to przystanek czy stacja; polskie 廝ód豉 z lat 1945-46 okre郵aj j jako PO - przystanek osobowy).   Niew徠pliwie niezb璠ne s dalsze badania. Szczególnie owocnie zapowiadaj si wywiady z dawnymi mieszka鎍ami, tymi sprzed wojny oraz z pionierami z lat 40-tych XX w., gdy tak dzisiejsi Jarogniewiczanie, jak i mocno uto窺amiaj帷y si z dawnym Hartmannsdorfem i odwiedzaj帷y kraj swego dzieci雟twa przesiedle鎍y, s otwarci, niezwykle rozmowni i lubi wspomina. [M. Bonis豉wski, XII 2006, II.2008, I 2010]



Serwis powsta i funkcjonuje dzi瘯i 鈔odkom finansowym Gminy wiejskiej Zielona G鏎a